Total Tayangan Halaman

Senin, 22 Januari 2018

Dudu Mawar Biru




Dening Anjrah Lelono Broto
(Satu dari sekian cerita cekak dalam buku Kumcrikak "EMAK, SAYAK, LAN HEM KOTHAK-KOTHAK" - ISBN 978-602-6931-06-1)

Buku Kumcrikak "EMAK, SAYAK, LAN HEM KOTHAK-KOTHAK"
    Saben kupinge Endah keprungu langgam Mawar Biru kuwi, atine Endah mesthi samodra susu nalika diubek-ubek para dewa nalika ngupadi tirta amerta. Rasane ora karu-karuwan. Moyag-mayig. Mubeng seser ora kena ginandolan rapet.
     Kaya dene esuk iki, salah sawijine penyanyi ing adicara penutupan pelatihan guru bahasa daerah sak provinsi Jawa Tengah iki ana kang nembangake langgam Mawar Biru. Embuh pancen wis dirancang sadhurunge, apa mung merga nuruti panjaluke para tetamu, nanging maneh-maneh atine Endah kaya dijiwiti-dislentiki nalika ukara-ukara lirik langgam Mawar Biru mili saka lathi ndamis penyanyi kuwi.
     Lungguhe Endah dadi ora jenak. Rasane pengin gage oncat saka ruwangan auditorium kang magong-magrong kuwi. Ora kuwat rasaning ati ngrungokake langgam Mawar Biru tekan puput. Nanging kepriye maneh. Minangka salah sawijining sepuluh peserta teladan jroning adicara pelatihan iki, Endah ora bisa ngunu wae ninggalakake ruwangan. Isih ana agenda penyerahan piagam, tali asih, lan foto bersama. Kabeh mesthi alok-alok, saumpama Endah ora ngatonake irunge kang ngrungih kaya finalis-finalis Putri Solo kuwi.
     Atine kang kroncalan ngampet rasa pangrasa marahi lathine dicokot rapet. Sabisa-bisane Endah ora mewek. Nanging lelakon kependhem kang nggoda ati kaya disawatake munggah ngetutna wiramaning suling lan genjrengan cukulele ing langgam Mawar Biru. Dhurung nganti setengah lagu, mripate Endah saya krasa anget, krasa kaca-kaca. Minangka wanodya kang tinitah ringkih njaga rasa pangrasa, pengin rasane Endah mbengok sarosane lan ngandegake mlakune wirama nganyut-anyut langgam Mawar Biru.
     Pengin rasane, saben keprungu langgam Mawar Biru, kupinge Endah ditutup rapet nganggo bantal sewu. Amarga saben keprungu uleming wiramaning dalah ukara-ukara liris langgam Mawar Biru, luh ing tlapukan mripate Endah rasane meksa ambrol, ora kena diampet. Luh tangis kebak rasa nelangsa, ngelingi langgam Mawar Biru kuwi klebu tembang wajib kang kudu katembangake bebarengan klawan priya gegantilaning ati. Priya apasuryan panengahe Pandhawa Dyan Permadi kang nggaduhi ati Buta Rambut Geni. Dheweke pranyata mblenjani janji, ora ngupakara ngrembuyunge tresna dalah kapitayane Endah. Kanthi pawadan kang ora nate tekan ing pikire Endah tekan seprene, priya kuwi milih sesandingan klawan wanodya liya ing dhampar kencana areronce plengkunge janur kuning.
     Dhuh, laraning ati iki.
     Dhek semana, nalika kroncong-an bareng kanca-kanca ing kampus, priya kuwi tansah njaluk Endah nembangake Langgam Mawar Biru. “Slirane yen nembang Mawar Biru, saya katon ayu lho, Dhiajeng,” mengkono kandhane priya kuwi saben-saben njaluk.
     Lan ora mung Endah kang nuli mleruk nalika keprungu panjalukan kuwi, kanca-kanca kang nyekel biola, suling, cukulele, uga kang mung urun keplok thok sing ana ing kono mesthi terus suwat-suwit kaya nggoda jaranan ngamuk. Lan priya kuwi mung ngembang tebu nuli mapan-mapanake anggane sing pengkuh kaya satriya Madukara kuwi supaya luwih kepenak olehe ngematake langgam Mawar Biru.
     “Apa mung langgam Mawar Biru kang nurut panjenengan kepenak diematake, Mas? Yen mung Mawar Biru, rasane kok ora ngurmati swargi buaya-buaya kroncong Indonesia liyane,” takone Endah ing sawijining wengi bubaran kroncong-an.
     Priya kuwi ora gage paring wangsulan. Mung mripat landepe kang marahi wanodya-wanodya sing nyawang gulung gemak ora karuwan tumlawung adoh. Mabur mesat ing akasa, ngebyarake swiwine ing mega-mega lan ngumbar esem nyalawadi kang ora kena ginurit.
     Sawise ambegan gedhe kaping pindho, priya kuwi lagi mangsuli; “Hmmm, iki perkara ati, Jeng. Aku dhewe ora bisa mangerteni, mung nalika langgam Mawar Biru katembangake, rasane mung ana rasa suka. Renaning ati iki kaya-kaya aku iki lagi manggon ing swargaloka kinrubut widadari patang puluh cacahe kang kabeh swarane ulem merak ati,”
     “Nembangake langgam Mawar Biru, Mas?” ubere Endah aleman.
     “Iya, lan kabeh praupane kaya panjenengan, Dhiajeng,”
      Jiwit cilik kang ora marahi mbranange kulit mampir ing lengene priya kuwi. Atine Endah mbedodog sakendog manuk garuda. Langit wengi kutha Solo kang peteng kuwi sakkala kebak werna ing panyawange Endah. Pindha pelangi ceblok ing mangsa ketiga, wengi kuwi krasa mranani atine Endah kang lagi ketaman rarasmara.
     Nanging, kayadhene cahya pelangi ing langit kang musna nalika udane lunga, endahing crita asmara Endah klawan priya kuwi uga nemoni cutheling lelakon. Tanpa udan tanpa angin, dumadakan priya kuwi kaya ilang diuntal bumi. Tanpa katrangan kang gumathok, priya kuwi dumadakan wis ora ndosen maneh neng kampus. Kost-kostane kosong mlompong malah ninggalake tunggakan kang ora sethithik.
     Tanpa isan-isin, Endah nglari playune wong lanang kang ditresnani nganti tanah klairane. Sawise surat-surate Endah tansah dicangking bali dening Pak Pos, Endah keraya-raya nglari   menyang pulo sabrang. Nanging, pranyata alamat ingkang nate dituduhake marang Endah dhek semana tibake palsu. Endah bali menyang Solo nggawa ati semplah. Ora kaya lelakon asmara jroning langgam Mawar Biru kang lunga kanthi pamit, priya kuwi malah ora ninggal lacak babar pisan. Embuh saiki ing ngendi?
     Sawise meh setaun dadak ana kanca ing kroncong-an kampus kang ngabari yen nembe ketemu priya kuwi ing Jakarta, ing sawijining kafe. Priya kuwi dadi sawijining broker valas kang parlente. Nalika Endah nguber alamat kang kena dikontak, kanca kroncong-an kuwi malah menggak alus.
     “Pak Danu sing daktemoni wingi dudu Pak Danu ing kampus mbiyen, En. Pindha langit klawan bumi, dheweke malah api-api ora kenal nalika ketemu wiwitan. Mudhun panggung, aku manek-manekake murugi mejane kang kebak kolega lan wadon-wadon ayu sing jelas kuwi kena diajak ngamar. Lan priye coba panyapane, mung ngene; swaramu tetep kepenak, Tari. Byuh, pengin rasane dakkrawus raine!!”
     “Ri, apa kowe takon ngenani aku?” Endah ora bisa ngempet.
     “Iya, jelas. Wangsulane byuh jian ora simpatik. Sepurane aku ora bisa nirokake. Sepurane tenan, mengko atimu saya lara yen keprungu,”
     Kanca wadon kuwi ngatonake rasa sengite jroning ukarane. Rasane ora mung kegawa solider marang kanca pada wadone kang dikhiyanati wong lanang, nanging rasa sengit kuwi rasane luwih saka kuwi. Kanthi alus, kanca wadon kuwi nuli ngerih-erih Endah supaya nglalekake priya kuwi. Ukara-ukara ngenani solah bawane priya kuwi kang saiki beda satus wolung puluh derajad, ambane donya ora mung sakgodhong kelor, lan isih akeh priya-priya liya kang sejatine ngendem rasa kasmaran marang Endah, kemricik nglelipur pepesing ati. 
     Ora mung saka kanca siji kuwi, mbaka sethithik Endah oleh sisik melike priya kuwi saka para dosen dalah bala-bala sakkostane mbiyen ing Solo. Priya kuwi pranyata wis nikah klawan wanodya Semarang, prawan kasep nanging pe-en-es lan nduweni warisan kebon teh ing Brebes kang kena digawe bal-balan wong sakkutha Solo.
     Pranyata endahing rasa tresna kang diduweni Endah kalah dening endahing gebyar bandha donya. Danuarta Samudra, priya kuwi pranyata samar krana gebyar, ulap dening mas picis rajabrana lan tega ninggalake wanodya kang tansah sedya nembangake langgam Mawar Biru karemane. 
     “Panjenengan sakit?” swara wadon cumlengking mbuyarake lamunane Endah. “Napane kang sakit?” tambahe maneh.
     Endah gage gedheg. Angen-angene kang digawa mlayu adoh menyang mangsa-mangsa kawuri dening langgam Mawar Biru buyar dening panyapane wadon setengah umur ing sisihe. Senadyan wis katon dimangsa umur, kasulistyane wadon setengah umur kuwi isih katon ngegla.
     Gage tangan ngrayahi tlapukan mripate, kuwatir wis ana luh kang ceblok. Wadon setengah umur kang lungguh ing sisihe kuwi nuli ndemek bathuke Endah. Nuli ana sunar leganing ati mletik saka panyawange, genah awake Endah waras-wiris. Nanging, sing lara kuwi dudu anggaku, Bu. Sing lara kuwi ati wadonku, grenenge Endah jroning ati.
     Wadon setengah umur kuwi nuli mamerake untune sing miji timun.
     “Eman, adicara kaya ngene kok ya gage ndang rampung ya, Bu?!”
     “Genah yaw is telung dina ngaten, napa taksih kirang?” saure Endah isih kamiseselen amarga dhurung njangkepe pikir, nanging Endah pengin nglegakne gunem.
     “Aku yen ing ngomah ki ora betah, Bu. Ya mung neng sekolahan utawa ketemu kanca-kanca guru kaya ngene iki kang marahi ayem,” mbaka sethithik sumringahe sing sadhurunge cumithak pasuryane wadon setengah umur kuwi nuli mbleret.
     “Ah, njenengan kuwi lho, ketemu para putra-putri neng ndhalem rak ya marahi ayem?”
    “Bejaku, Bu, nganti mapag pensiun ngene, kula dhereng diparingi momongan,”
     “Nyuwun pangapunten, saestu kula nyuwun pangapunten menawi caturan kula niku wau mboten mranani penggalih,”
     “Mboten menapa, Bu, pancen kanyatane ngoten. Kula piyambak olehe omah-omah pancen radha kasep. Kanca-kanca sakbarakan wis pada mangku putu, kula putra mawon mboten wonten ana sing ngenger,” sunaring cahya ing praupane wadon setengah umur kuwi saya surem, “Kula sampun kaping pitu keguguran!”
     Angen-angene Endah nuli kaseret dening lelakon rekasa wadon setengah umur kuwi. Pindha mitra raket kang tetaunan ora ketemu, wadon setengah umur kuwi tanpa sabawa nyritakake lelakone olehe mbangun bale somah tanpa tinunggon putra-putri. Tanpa tedheng aling-aling, dheweke njlentrehake larane awak lan ati krana penyakit kang tumempel ing anggane. Tanpa basan-binasan maneh, wadon setengah umur kuwi nyuntak semplahing ati marang Endah kang lagi lungguh neng sisihe.
Mawar Biru - Sumber: https://2.bp.blogspot.com/
     Ati wadone Endah melu krasa lara. Wewayangane priya apasuryan Dyan Permadi kang nggaduhi ati Buta Rambut Geni kang sadhurunge ngiwi-iwi ngetutake wiramaning langgam Mawar Biru saka panggung adicara sakkala musna tanpa pepoyan. Dheweke kang mataun-mataun betah urip dhewe tanpa gandheng renteng klawan priya liya krana laraning ati jaman semana, pranyata ora ana apa-apane klawan ruweting cobaning panguripan kang disangga wadon setengah umur ing lungguhan kursi sisihe kuwi. Kaseping mangsa mangun bebrayan katambahan penyakit kang banget diwedeni para wanita, penyakit kang marahi kandhutane ora bisa ngenger. 
     “Kuwi sajenis virus tokso, kanggone wadon kaya kita, virus kuwi ora mung ngrusak awak, nanging uga bisa ngrusak bale wisma. Wong lanang endi kang betah neng ngomah yen mung ditunggoni wadon tuwa kang aku iki,”
     “Menapa njenengan remen klawan kucing?”
     “Lha, nggih niku, Bu, jalarane. Kula wiwit cilik pancen remen kucing, kula gendang-gendong, kula keloni, kula ambungi. Kamangka virus kuwi nyebare saka wulune kewan, ing antarane kucing utawa asu,”
     “Kula nggih nate maca bab menika ing internet, Bu, mangkane kula nggih ati-ati klawan kucing lan asu,”
     “Sampun, sampun, sampun, Bu, mandeg-mandega kula mawon kang nglakoni. Panjenengan taksih ayu, taksih bisa peputra siji-loro engkas. Bapake mesthi isih betah neng ngomah wong ditunggoni mantune Pak Jokowi ngene iki,”
     Atine Endah bali gronjalan keprungu ukaraning wadon setengah umur kuwi kang pungkasan. Nuli dheweke genti crita yen dhurung mangun bale wisma krana atine dilarani dening priya. Tekan seprene, dhurung ana priya liya kang bisa nothok lawang atine. Senadyan nyangking lelakon pait, Endah ngakoni yen dheweke dhurung bisa nglalekake Danuarta Samudra lan mbukakake lawang atine kanggo priya liya. Gentinan, saiki Endah kang nuli ngebrolake lelakone marang wadon setengah umur kuwi.
     “Eh, ngomong akeh wiwit mau, kok ya dhurung tetepangan. Kula Winarsih, Winarsih Setyawati. Njenengan?”
     “Endah Kusumawardani,”
     “Eh, Bu, njenengan ki tibake perlu rehabilitasi pasca traumatik. Sampun dilebokake ati, lho, namung guyon,” langgam Mawar Biru wis suwe ora keprungu saka panggung adicara, “Kula kok dadi penasaran, kepriye modele wong lanang kang bisa ninggalake wadon ayu saksembarang kalire kaya panjenengan ngaten, Bu.”
     “Mboten menapa, Bu. Nanging, saben kanca ingkang kula critani lelakon kula mesthi paring pititur supaya nglalekake priya nggatel ati kuwi, kok panjenengan malah penasaran pengin kula ngeling-eling?!”
     “Penasaran mawon, Bu. Kok ana priya kang tega ninggalake wanodya kaya panjenengan, gek tanpa pamit pisan. Ayo, Bu, sinten asmane priya ora beja kuwi?! Kula saestu penasaran?”
     “Priya kaya ngoten kok marahi penasaran ta, Bu?”
     “Panjenengan nganti tetaunan ora bisa ngipatake wewayangane kamangka mesthi akeh priya-priya kang nyoba nyedhaki, iya ta? Kuwi kang marahi penasaran, kok nganti panjenengan ora gampang bisa nglalekake. Ngganthenge apa gombal mukiyane?” guyu renyahe wadon setengah umur kuwi nututi gojegane.
     Endah akhire ora bisa nulak.
     “Priya kuwi seneng kroncong, kados kula,”
     “Hmmm, terus-terus!!”
     “Senengane langgam Mawar Biru,”
     “Lho!! Terus-terus, asmane sinten?”
     Wadon setengah umur kuwi terus nguber. Tanpa panyakrabawa Endah nuli nyebutake jenenge panengahe Pendhawa Dyan Permadi kang pranyata aten-atenane kaya Buta Rambut Geni kuwi, “Mas Danu,”
     “Danu sinten, jangkepe, Danu sinten?”
     “Danuarta Samudra,”
     “Hahahahahaha….”
     Guyu lakak-lakak kutah saka tutuke wadon setengah umur kuwi. Nganti kabeh nguncalake panyawange ngener pernahe lungguhe sakloron. Ana tandha pitakon sakkulkas gedhene munyer sandhuwuring Endah amarga kutahe guyu lakak-lakak kuwi ora gage ndang leren. Nganti ana eluh mili saka mripate wadon setengah umur kuwi, guyu lakak-lakake dhurung uga bisa leren.
     “Bu… Bu… Bu… Sampun, Bu. Mboten kepenak, disawang tiyang-iyang kae lho,”
     “Ingih, inggih, inggih,” kanthi isih kamisosolen, wadon setengah umur kuwi nyoba nguwasani awake. Nanging, siji loro guyune isih mbrojol ora kena diampet. “Bener, kanca-kanca panjenengan, Bu. Lalekake mawon priya kuwi? Gawe napa tansah ngeling-eling priya kang seneng nglarani ati wadon kuwi. Kula mawon inggih nyoba nglalekake kok,”
     “Heeeee…”
     Endah njengengek, donyane rasane mubeng seser. Sewu lintang pating sliri jroning mripate. Sirahe klemun-klemun. Lan, langgam kang keprungu saka panggung adicara wis dudu Mawar Biru.

CUTHEL

Padepokan Girilusi, Juni 2015